भारतीय लष्करी इतिहास अशा शूरवीरांच्या गाथांनी सुवर्णमय झाला आहे, ज्यांनी मातृभूमीच्या रक्षणासाठी आपल्या प्राणांची आहुती दिली. या महान परंपरेतील एक तेजस्वी नाव म्हणजे सुभेदार नारायणजी धोंडिबा मोटे. एका सामान्य कुटुंबातून येऊन राष्ट्रसन्मानाचे शिखर गाठणारा त्यांचा प्रवास हा त्याग, शौर्य आणि निस्वार्थ सेवेची एक अजरामर कथा आहे.
​प्रारंभिक जीवन आणि संघर्ष नारायणजींचा जन्म ७ सप्टेंबर १९४४ रोजी सोलापूर जिल्ह्यातील कासेगाव (उळे) येथे झाला. त्यांचे वडील धोंडिबाजी साताप्पा मोटे आणि माता कृष्णादेवी हे त्यांचे प्रेरणास्थान होते. नियतीने अत्यंत बालपणीच त्यांच्या डोक्यावरून मायेचे छत्र (आईचे निधन) हिरावून घेतले. चार भाऊ आणि एक बहीण असलेल्या मोठ्या कुटुंबात आर्थिक अडचणींचा डोंगर असतानाही, नारायणजींनी हार मानली नाही. सातवीपर्यंतचे शिक्षण घेतल्यानंतर, कुटुंबाचा आधार बनण्याचे आणि देशाची सेवा करण्याचे स्वप्न उराशी बाळगून, त्यांनी वयाच्या १६ व्या वर्षी भारतीय सैन्यात ‘बॉइज बटालियन’ द्वारे प्रवेश केला. स्वातंत्र्यसैनिक कुटुंबातील वारसा असल्यामुळे देशभक्ती त्यांच्या रक्तातच भिनलेली होती.
​लष्करी जीवन: युद्धभूमीपासून सन्मानापर्यंत
​केवळ १६ व्या वर्षी सैन्यात दाखल झालेल्या सुभेदार मोटे यांनी ११ मराठा लाईट इन्फंट्रीमध्ये आपल्या कर्तृत्वाचा ठसा उमटवला. भारताच्या सुरक्षेसाठी लढल्या गेलेल्या चार ऐतिहासिक युद्धांचे ते साक्षीदार राहिले.​भारत-चीन युद्ध,
​भारत-पाकिस्तान युद्ध (१९६५), ​भारत-पाकिस्तान युद्ध (१९७१-बांगलादेश मुक्ती संग्राम), ​भारतीय शांती सेना मिशन (श्रीलंका) ​या सर्व मोहिमांमध्ये त्यांनी दाखवलेले अदम्य साहस आणि युद्धकौशल्य अतुलनीय होते. त्यांच्या या असाधारण वीरतेची आणि कर्तव्यदक्षतेची दखल घेत, तत्कालीन राष्ट्रपती ग्यानी झैलसिंग यांनी त्यांना विशेष पुरस्काराने सन्मानित केले. हे पदक केवळ त्यांची वैयक्तिक उपलब्धी नसून, राष्ट्राप्रती असलेल्या त्यांच्या निष्ठावान सेवेचा गौरव होता.
​सीमांपासून समाजसेवेपर्यंतचा प्रवास
​सुभेदार मोटे यांची सेवा केवळ युद्धभूमीपुरती मर्यादित नव्हती. मिझोरमची घनदाट जंगले असोत, नागालँडचे दुर्गम भाग, जम्मू-काश्मीरच्या बर्फाच्छादित चोट्या किंवा आसाम-ओडिशातील आव्हानात्मक परिस्थिती; प्रत्येक ठिकाणी त्यांनी देशाचे रक्षण केले.
​सैन्यात कार्यरत असताना त्यांनी एनसीसी (NCC) मध्ये ‘हवालदार मेजर’ म्हणून महत्त्वपूर्ण जबाबदारी पार पाडली. नागपूर (कामठी), सोलापूर (अक्कलकोट) आणि बेळगाव सारख्या केंद्रांवर त्यांनी हजारो तरुणांना शिस्त, रायफल शूटिंग, ड्रिल आणि राष्ट्रप्रेमाचे धडे दिले.
​सेवानिवृत्तीनंतरचा ‘कर्मयोग’
​१९८९ मध्ये २९ वर्षांच्या गौरवशाली सेवेतून निवृत्त झाल्यानंतरही त्यांची राष्ट्रसेवा थांबली नाही. त्यांनी आपले उर्वरित आयुष्य समाजसेवेला समर्पित केले. गरजूंची मदत करणे आणि नवीन पिढीमध्ये देशभक्तीचे संस्कार रुजवणे हेच त्यांचे मुख्य ध्येय होते. आपल्या कुटुंबाला त्यांनी दिलेली राष्ट्रभक्तीची शिकवण हीच त्यांची सर्वात मोठी पुंजी आहे.
​”सीमेवर शौर्याची गाथा, समाजात सेवेची ज्योत;
राष्ट्रभक्तीच्या ध्येयाने प्रकाशित, कर्मयोगी सुभेदार मोटे यांची जीवनकीर्ती!”
​सुभेदार नारायणजी धोंडिबा मोटे हे केवळ एक माजी सैनिक नव्हते, तर ते एक ‘जिवंत राष्ट्रभक्तीचा धडा’ होते. त्यांचे जीवन येणाऱ्या अनेक पिढ्यांसाठी सदैव मार्गदर्शक ठरेल. त्यांच्या गौरवशाली कार्याला सलाम, अशा महान कर्मयोग्याला विनम्र अभिवादन! त्यांचे शौर्य आणि त्यांचे संस्कार सदैव देशवासीयांच्या हृदयात जिवंत राहतील.

श्री. भारत कोळी (मामा)
सेवानिवृत्त नाईक सुभेदार
माजी सैनिक, सोलापूर
भ्रमण. क्र. ७०३००९३२५७